Een verhouding vereenvoudigen
Bij vier staat tot zes kun je beide getallen door twee delen. De eenvoudigste verhouding wordt dan twee staat tot drie. De rekenmethode zoekt de grootste gemeenschappelijke deler: het grootste gehele getal waardoor beide waarden zonder rest deelbaar zijn. Deel je beide kanten door diezelfde waarde, dan blijft hun onderlinge verhouding gelijk. De oorspronkelijke delen moeten in deze tool positieve gehele getallen zijn. Decimalen kun je waar nodig eerst omzetten naar een gelijkwaardige gehele verhouding.
De volgorde bewaren
Een verhouding is niet symmetrisch geschreven. Vier delen water op één deel concentraat is een andere afspraak dan één deel water op vier delen concentraat. Noteer daarom voor jezelf wat het eerste en tweede veld voorstellen. De calculator kent die ingrediënten of grootheden niet. Een correct berekend getal kan alsnog verkeerd gebruikt worden wanneer je de twee onderdelen verwisselt.
Rekenmethode en aannames
De oorspronkelijke delen zijn positieve gehele getallen. Een verhouding van mengdelen is niet automatisch een percentage van het totaal.
Rekenvoorbeelden met verschillende invoer
| Invoer en uitgangspunten | Uitkomst |
|---|---|
| 4 : 6, nieuw eerste deel 10 | 2 : 3; nieuw tweede deel 15 |
| 10 : 25, nieuw eerste deel 4 | 2 : 5; nieuw tweede deel 10 |
| 3 : 12, nieuw eerste deel 2 | 1 : 4; nieuw tweede deel 8 |
Een nieuwe hoeveelheid bepalen
Stel dat de oorspronkelijke verhouding vier op zes is en je het eerste deel naar tien wilt brengen. De schaalfactor is tien gedeeld door vier, oftewel tweeënhalf. Het tweede deel wordt zes maal tweeënhalf en dus vijftien. De uitkomst toont naast de vereenvoudigde verhouding ook de nieuwe tweede hoeveelheid. De nieuwe eerste hoeveelheid mag een decimaal zijn; je hoeft voor een praktische hoeveelheid niet aan gehele stuks vast te houden.
Verhouding tegenover aandeel van het totaal
Bij één op vier bestaat het totaal uit vijf delen. Het eerste deel is daardoor één vijfde van het totaal, niet één vierde. Dat verschil is belangrijk bij mengsels en verdeelsleutels. Wil je weten welk percentage bij een deel hoort, deel dat deel dan door de som van beide delen. De tool schaalt twee onderling gekoppelde hoeveelheden en gaat niet automatisch uit van een totaal van honderd.
Van recept tot schaalberekening
Je kunt de rekenmethode toepassen op recepten, eenvoudige mengverhoudingen en andere lineaire relaties. Controleer wel of opschalen in de praktijk passend is: bereidingstijd of materiaalgedrag hoeft niet evenredig mee te veranderen met de hoeveelheid. Voor rekenen met de exacte delen gebruik je breuken optellen of vermenigvuldigen. Met het aandeel van een totaal berekenen kun je vervolgens percentages bepalen. De calculator controleert geen productspecificatie of veilige menginstructie. Gebruik bij middelen met voorgeschreven dosering altijd de bijbehorende aanwijzingen en lees zorgvuldig of een verhouding ten opzichte van het oplosmiddel of van het totale mengsel geldt.
Veelgestelde vragen
Hoe vereenvoudig ik een verhouding?
Deel beide getallen door hun grootste gemeenschappelijke deler. Bij 4 en 6 is die deler 2; de verhouding wordt 2 : 3.
Wat betekent 1 : 4 als mengverhouding?
Eén deel van het eerste en vier delen van het tweede geeft vijf delen samen. Het eerste deel is dan twintig procent van het totaal.
Waarom moet de oorspronkelijke verhouding uit gehele getallen bestaan?
Dat maakt vereenvoudigen met een grootste gemeenschappelijke deler eenduidig. Vermenigvuldig beide decimalen eerst met dezelfde factor om gehele getallen te krijgen.
Mag de nieuwe eerste hoeveelheid nul zijn?
Ja. Bij dezelfde verhouding wordt het nieuwe tweede deel dan ook nul; de oorspronkelijke verhouding blijft positief.
Is 1 op 4 hetzelfde als 25 procent van het totaal?
Nee. Bij één deel plus vier delen is het eerste deel twintig procent van het totaal van vijf delen.
Bronnen en controle
De berekening volgt de hierboven beschreven formule en telregels. De voorbeeldwaarden zijn bedoeld om de werking controleerbaar te maken.
Tekst bijgewerkt op 16 oktober 2026. Formules zijn met voorbeeldwaarden en grensgevallen getest. Dit is geen onafhankelijke inhoudelijke goedkeuring. Lees hoe we berekeningen controleren.
